بازار صادرات غلات روسیه همچنان با اختلالات شدید لجستیکی، بهویژه در دریای سیاه و دریای آزوف مواجه است؛ جایی که حملات مکرر به زیرساختهای بندری و کشتیهای تجاری، فعالیت بنادر و جریان صادرات را بهشدت محدود کرده است.
در فاصله اول تا ۲۰ اکتبر، مجموع صادرات غلات و حبوبات روسیه به حدود ۲ میلیون تن رسید که شامل ۱٫۶ میلیون تن گندم، ۱۹۷ هزار تن جو و ۶۵ هزار تن ذرت بود؛ ارقامی که بهمراتب پایینتر از سطوح تاریخی صادرات در دوره مشابه است. با وجود این محدودیتها، صادرات گندم روسیه در اکتبر بین ۲٫۷ تا ۲٫۹ میلیون تن برآورد میشود و احتمال دارد در نوامبر به حدود ۳ میلیون تن برسد. صادرکنندگان روسی بهطور فزایندهای محمولههای خود را به سمت بنادر دریای بالتیک، مسیرهای ریلی و کریدورهای دریای خزر هدایت کردهاند؛ هرچند کمبود کشتی ، آسیب به زیرساختها و نزدیک شدن فصل زمستان، چالشهای بیشتری ایجاد کرده است.
ظرفیت صادراتی بنادر بالتیک، بهویژه اوستلوگا، در حال افزایش است، اما همچنان نمیتواند اختلالات ایجادشده در بنادر جنوبی را بهطور کامل جبران کند. در همین حال، نرخ حمل دریایی از آستاراخان به بنادر شمالی ایران همچنان در سطح بسیار بالای ۱۲۵ تا ۱۳۰ دلار به ازای هر تن قرار دارد؛ رقمی که تقریباً با قیمت فوب جو دامی روسیه در آستاراخان، معادل ۱۲۰ تا ۱۲۵ دلار در هر تن، برابری میکند. این هزینه سنگین حمل، قدرت رقابت غلات روسیه در بازار ایران را بهشدت تضعیف کرده و موجب افزایش تمایل به استفاده از مسیرهای زمینی از طریق قفقاز شده است.
بازار داخلی غلات روسیه نیز تحت فشار ضعف تقاضای صادراتی، محدودیتهای لجستیکی و پایین بودن قیمتهای خرید در مناطق تولیدکننده قرار دارد. قیمت گندم روسیه با پروتئین ۱۲٫۵ درصد، در بنادر اوستلوگا و ویسوتسک حدود ۲۷۰ دلار فوب و بنادر حوزه بالتیک حدود ۲۷۵ دلار گزارش شده است؛ درحالیکه به دلیل محدودیت شدید فعالیتهای تجاری، تعیین قیمتهای معتبر فوب در بنادر دریای سیاه همچنان دشوار است. تقویت ارزش روبل نیز فشار مضاعفی بر حاشیه سود صادرکنندگان وارد کرده است.
در بخش تولید، روسیه تا ۲۰ اکتبر حدود ۹۴٫۹ میلیون تن گندم و ۲۰٫۶ میلیون تن جو برداشت کرده که تولید گندم اندکی بالاتر از دوره مشابه سال گذشته بوده است. برآوردهای اولیه تولید ذرت نیز حدود ۱۶٫۴ میلیون تن پیش بینی میشود، هرچند برداشت این محصول همچنان در مراحل ابتدایی قرار دارد. در همین حال، توجه بازار به چشمانداز تولید سال ۲۰۲۷ معطوف شده است؛ زیرا سطح زیر کشت غلات زمستانه به حدود ۱۴٫۷ میلیون هکتار، در مقابل برنامه ۱۹٫۱ میلیون هکتاری، رسیده است. اگرچه تسریع عملیات کشت در مناطق کراسنودار و استاوروپل فاصله با سال گذشته را کاهش داده، تشدید کمبود رطوبت خاک در بخش اروپایی روسیه همچنان یکی از نگرانیهای مهم محسوب میشود.
در مجموع، بازار غلات روسیه با عدم تعادل فزاینده میان عرضه قابلتوجه داخلی و ظرفیت محدود صادراتی روبهروست و بهبود معنادار قدرت رقابت این کشور در بازارهای بینالمللی، تا حد زیادی به عادیسازی حملونقل در دریای سیاه، تعدیل نرخهای حمل و کاهش نااطمینانیهای ژئوپلیتیکی وابسته خواهد بود.
نمودار زیر روند قیمت صادراتی گندم ۱۲.۵ درصد را در بنادر حوزه بالتیک طی دوره یک ماه قبل نشان میدهد. پس از کاهش قیمتها در اواخر سپتامبر، بازار تا اواسط اکتبر نسبتاً باثبات، اما در هفته پایانی قیمتها مجدداً افزایش یافت.

بدون دیدگاه